ARŞİVYAZARLAR

NEWROZ TARİHÇESİ

NEWROZ TAHÇESİ
Newroz alışveriş “new” ve “ro” kelimelerinden oluşur. Kürtçe’de “new”, “newa”, “newe” ve “nû” aynı anlama gelir; yani türkçedeki karşılığı “yeni” dir. Kürtçe’de “roz” ve “roj” aynı anlama gelir; yani türkçedeki karşılığı “gün” dür ve bugün her iki kelime de . “Newroz” veya “Nûroj”, ingilizcedeki anlamı “yeni gün” dür. Geleneksel olarak Newroz, yeni yıl bayramında yeni başlıyor. Kürt halkı buna Newroz, İranlılar da Nevroz diyor. Newroz’unluk olarak tasarlanıp Zerdüşt oynanacak kadar. Newroz, Ortadoğu’daki Kürt, Fars, Afgan ve Pakistan topluluklarında kutlanır.
Orta Çağ’ın Kürt yazarı Şerefxan Bidlisi, ünlü destanı Şahname’nin yazarı Firdevs ve İslam sitelerinde Mesudi, kitaplarında Dehaq’ı şu şekilde anlatılıyor: “Eskiden Dehaq’ları bir kişi vardı. Dehaq, Asur’un hükümdarlığıydı. Dehaq çok zalim ve baskıcı bir kişilikti. Askerleri, cellatları, altınları ve gümüşleri vardı. Kendini güçlü ve zengin bir şekilde içermektedir. Kendinden emin bir şekliyle, kendinden daha zengin, daha güçlü ve daha zengin görmezdi. Asur küçük Dehaq bir gece boyun ve omuzlarında ağrıyla uyanır. Boynunda biri sağda, küçük sata olmak üzere iki yaranın etrafını görür. Ağrısı nedeniyle doktorlarını arar ve bir çözüm ister. Dehaq’ın doktorları buna bir bakım bulamıyor. Asur İmparatorluğu’ için bir sistemden ve sorunu çözmek için Asur İmparatorluğu’nun çözümü için dan ne kadar ihtiyacı olan bir koruyucuyu davet eder. O pek’ pek çok ünlünün hesabına sahip Dehaq’ın bakım onarımna ve yarasına bakım gelir. Çaresisizce böyle bir zaman geçer, eskitır acısı ve ısabı artar. Bir gün Asur’lu bir falcı bu yaralarına benzediğini Dehaq’a söyler. Dehaq’a “eğer her gün iki gencin beyinim olacak olarak bu yaralarına sürersen yada yedirirsen yaraların gerçek olur” der. Dehaq bu açıklamanın ardından askerlerine emri verir. Askerleri her günü genci öldürüyor ve beyinlerini alıp götürürken Dehaq’ın yaralarına yada yediriyor. Böyle uzun bir zaman geçer. Dehaq sarayının da içinde bulunduğu durumda Asur’un başkenti Ninova şehri bundan memnun ve memnun değil. Bir Kürt olan Kawa da Ninova’da demircilik yapıyor ve bu hoş değil. Demirci Kawa arkadaşlarını ve halkı Dehaq’a karşı örgütler. Bir sonra gençleri artık öldürmezler süre, gençlerin beyinleri yerine iki koyun kesip koyun beyinlerini Dehaq’ın tasarımlarını hareket etmeye yönelik gönderirler. Dehaq’ın öldürmeleri ile ilgili gençleri de dağlara göndererek mağaralarda saklıyorlar. Kürt efsanesine göre Demirci Kawa, demirden silah yapımı, eğitir ve Dehaq kalesini işgal etmek için bir ordu hazırlar. Bir gün Dehaq’ın askerleri Kawa’ya gelir ve sıranın oğlunda olduğunu söyler. Demirci Ka Dehaq’, “siz eveınwa, askerlerine getirip kendi elleriyle yapabilir. Dehaq’ın askerleri kaleye döner ve Kawa’yı bekler. Demirci Kawa, deneyenna ve dağda olan öğrencilere haber verir ve onlara planını anlatır. Artık Dehaq’ı eskitme geldi, onu bu gece öldüreceğim der. Demirci Kawa, oğlu Dehaq’a başarılı (MÖ 612, 20 Mart’ı 21 Mart’a gece). Demirci Kawa demir çekicini ayağa kalkarna onun yerine onun yerine Dehaq’ın başlığına vurur ve çocuğunun yerine Dehaq’ı geber. Sonra sarayda bir ateşi yakıp deneyen ve öğrencilere Dehaq’ı öldürdüğünün işaretlerini verir. Ateşin dumanını gören öğrencilerdeki ve Ka’nın deneyen kaleye saldırır ve Dehaq’ın sarayını işgal ederler. Mezopotamya halkları, Dehaq’ın baskı ve zulmünden kurtulur. Med İmparatorluğu’nun en önemli krallarından olan Qeyser Keyaksar, Asur İmparatorluğu’nu devirerek Medlerin sınırlarını genişletir ve halklar için yeni bir gün başlar. Demirci Kawa demir çekicini ayağa kalkarna onun yerine onun yerine Dehaq’ın başlığına vurur ve çocuğunun yerine Dehaq’ı geber. Sonra sarayda bir ateşi yakıp deneyen ve öğrencilere Dehaq’ı öldürdüğünün işaretlerini verir. Ateşin dumanını gören öğrencilerdeki ve Ka’nın deneyen kaleye saldırır ve Dehaq’ın sarayını işgal ederler. Mezopotamya halkları, Dehaq’ın baskı ve zulmünden kurtulur. Med İmparatorluğu’nun en önemli krallarından olan Qeyser Keyaksar, Asur İmparatorluğu’nu devirerek Medlerin sınırlarını genişletir ve halklar için yeni bir gün başlar. Demirci Kawa demir çekicini ayağa kalkarna onun yerine onun yerine Dehaq’ın başlığına vurur ve çocuğunun yerine Dehaq’ı geber. Sonra sarayda bir ateşi yakıp deneyen ve öğrencilere Dehaq’ı öldürdüğünün işaretlerini verir. Ateşin dumanını gören öğrencilerdeki ve Ka’nın deneyen kaleye saldırır ve Dehaq’ın sarayını işgal ederler. Mezopotamya halkları, Dehaq’ın baskı ve zulmünden kurtulur. Med İmparatorluğu’nun en önemli krallarından olan Qeyser Keyaksar, Asur İmparatorluğu’nu devirerek Medlerin sınırlarını genişletir ve halklar için yeni bir gün başlar. Ateşin dumanını gören öğrencilerdeki ve Ka’nın deneyen kaleye saldırır ve Dehaq’ın sarayını işgal ederler. Mezopotamya halkları, Dehaq’ın baskı ve zulmünden kurtulur. Med İmparatorluğu’nun en önemli krallarından olan Qeyser Keyaksar, Asur İmparatorluğu’nu devirerek Medlerin sınırlarını genişletir ve halklar için yeni bir gün başlar. Ateşin dumanını gören öğrencilerdeki ve Ka’nın deneyen kaleye saldırır ve Dehaq’ın sarayını işgal ederler. Mezopotamya halkları, Dehaq’ın baskı ve zulmünden kurtulur. Med İmparatorluğu’nun en önemli krallarından olan Qeyser Keyaksar, Asur İmparatorluğu’nu devirerek Medlerin sınırlarını genişletir ve halklar için yeni bir gün başlar.
Demirci Kawa efsanesi hayali olsa da sosyal, modern ve politik bir gerçekliği içinde barındırmaktadır. Pek çok mitolojik Kürt oyunları vardır ve bu hikayeler Kürt gerçekliği de vardır. Demirci Kawa efsanesi Kürt ülkelerini gerçeklerini ve içinde barındırmaktadırlar. Kürt halkı bu günü büyük bir coşkuyla kutlar ve karşılar. Bugün Newroz, Kürt yayını direnme ve gösterimde küçültmek geldi. Newroz Kutlu Olsun.

NOT: Daha önce “avrupacik.com”da yayınlanan “DÎROKA NEWROZÊ” yazının türkçesidir.

Orhan Budak

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu