ANAERKİL DÖNEMDEN BABAMIN CEBİNE  

 Zamanın İki Yüzü 

   Tarih; doğa ve toplumun yenilgiler ve kazanımlarla dolu durdurulamaz ileriye doğru hareketidir..Ancak bu ilerleme engelsiz bir çizgide değil; karmaşık,inişli çıkışlı ve yoğun çelişkili süreçlerle gerçekleşmiştir.Tarihsel dönüşümleri anlamdırırken geçmişin kötü zoruna değil,geleceğe katkı sunan “yeni” ye odaklanmak gerekir.Zamanın sadece iyileştirici yanını öne çıkaran “Zaman iyidir” ve/veya “Zaman her şeyin ilacıdır” beyanları eksiktir.Çünkü zaman,aynı zamanda merhametsizdir,ömür tüketir,yıkıcıdır.Bu nedenle geçmişe bakarken,olan iki yüzünü görmek şarttır. 

   Yeni Çağın Doğuşu

    Bilinen soruların hengamesinde bıktırıcı ve sevindirici hayatların olması bir gerçekliktir. Tarih; maddi ve manevi değerleriyle taşınır olmuş ve bizler de öğrenerek şekil alarak ve şekillendirerek uyumlu birer varlık olmaya çabalarız.Bu anlamda sosyal iletişimde ve ilişkilerde,kültür ve sanatta,edebiyatta konu olan olay ve olgular bizi geçmişe götürür. Geçmişe uzanmak, geleceğe yönelik düşünce ve eylemde çoklu zenginlik yaratır.

Başka ifadeyle; geçmişin düzleminde eski ve yeni arasındaki uzlaşmaz ve uzlaşır çelişkiler sarmalında yeni söylemler,yeni süreçler,yeni kazanımlarla yaşamı dikkat çeken bir anlaşılır manzumeler hale getirmek önemlidir.Dolayısıyla eskilere gitmek,yeniye katkısı olana tutunmak aslolandır.

   Sohbetlere konu olan o büyük dönüşümün kırılma noktalarından biri,kadınların iktidarının;eşit olma,söz söyleme ve yönetme hak ve yetkilerinin yıkıma uğratılmasıdır.Bu,bir çağın kapanışıydı; Anaerkil sistem yıkıldı,Ataerkil iktidar hükmünü kurdu.O tarihten sonra kadınların yoğun sömürü cenderesinde emekleri gasp edildi,öldürerek yaşama hakları ve iradeleri ipotek altına alındı.Gidişat bununla kalmadı,Anaerkil iktidarın yıkılmasıyla kadınlar ötekileştirilirken;Ataerkil iktidarın kurulmasından itibaren erkek olanın omuzlarına geleceğin bütün ağır yükü bırakıldı.Kadın üzerindeki yıkıcı gücü de buradan gelir ve uygulanır olmuştur.Artık güçlünün zayıfı ezdiği aygıtların oluşturulmasıyla yeni bir dönem başlayınca bizler de kendimizi dönen çarkın içinde bulduk ve birer devamcısı olduk. Bu koşullar özgür olma olasılığımızı da söküp güçlünün emrine verdi.

   Eski ve yeni haller buluşarak; eskinin eksildiği,yeninin de çoğaldığı ilerici sistemler oluştu.Ancak “ilerici” denilen çağların örülüşü ve icraatları pek de tekin değildi; insanlığa yüksek acılar çektirerek ilerliyordu.Sonuç;eskinin yerini alan yeni sistem de zaman sonra gericileşti!

    İyiliğe Özlem

   Doğa hiç olmadığı kadar huzursuz bir çağa girdi.Dağlar patlamalarda yerinden söküldü ve derin yaralarla susa gömdürüldü.Özgür akan derelerin yolu beton yığınlarıyla kapatıldı. Kuşların göç yolları değiştirildi.Köyler boşaldı,boşaltıldı,kentleşme büyüdü.Üretim biçimi ve mülkiyet ilişkileri yeni bir merhaleye evrildi. Egemen olan “erk-ek” zihniyet çok şeyleri eskiltti ve eskiterek kirletti.Sonra kötülük insanlığı sardı,sarmaladı.Yabancılaşma,yozlaşma,bencillik ve özel mülkiyet edinme hırsı,bulaşıcı hastalık gibi toplumu ele geçirdi.Saf,doğal insan ilişkilerinin yerine çıkar hesapları almıştır.Mesele böyle hal alınca;yaşlılarımızın geçmişi anlatımlarına katmaları saf,temiz duygularının taşıdığı iyi niyetlerindendir.Dayanışmacı, paylaşımcı isteklerinin,arzularının, beklentilerinin taalluk ettiğinin bir yansımasıdır.Başka ifadeyle;geride kalmış iyi dünlerini yeniden yaşamak özlemidir.

   Babamın Cebindeki 25 Kuruş ve Çocukluğumun Masumiyeti

   Bende yok mu? Var: bir icat bulsam,eskilere gider her insanın çocukluğunu geri getirir bugünkü vakur akılla birleştirip yeniden yaşamalarına vesile olurdum.Böylece bende eski çocukluğuma yeniden döner güneşin Riçik köyümüzün Şavan tepesinden doğuşunu tüm heyecanımla yeniden izlerdim.Okul yolunda çantamdaki kuru ekmeğimi çıkarır arkadaşlarımla bölüşürdüm.Bakkalda cevizli lokum (biz cevizli sucuk derdik) almak için babamın cebinden habersiz aldığım 25 kuruş parasına dokunmazdım bir daha.Ceplerine bakardım,o kurtarıcı görülen parayı evirip çevirirdim, ama sadece babamla bitimsiz bir arkadaş olmak için yapardım. Kızışına kıs kıs gülerdim ve sakinleşince de ayrıca gülüşlerine katılırdım.Çocukluk arkadaşlarımla yaptığımız; dünyayı değiştirmek için,dağlarda ateşler yakıp yeniden azarlarını işitmek istiyorum!..

   Hey gidi günler...Anaerkil dönemden çıkıp, Ataerkil dönemin kaçınılmaz “erk-ek” egemenliğinin sonucu olarak babamın cebine kadar girdim ve 25 kuruş ile buluştum.Bir daha olmaması için kusurlu olan bu çağın da kapanması dileğiyle... 

   Not: Gerçekten babamı çok özledim.Bir sonraki yazımda, babamın ölüm yıldönümü vesilesiyle kaybettiğimiz köylülerimizi anarak yaşadığım bir kıssadan hisse paylaşacağım.Saygıyla.

Abdullah Kalay