GÜNCEL

YAŞASIN 1 MAYIS İŞÇİ VE EMEKÇİ BAYRAMI

YAŞASIN 1 MAYIS
Dünya İşçi sınıfı ve emekçilerin, Emek, Dayanışma ve Mücadele Günü1 mayisi selamliyoruz.
Devletin Taksimde İsçilerin kendi bayramlarini kutlamayi engelliyen hertürlü yasaklarini kiniyoruz.

1 Mayıs tartışmaları: Erdoğan ‘Taksim mitinge uygun değil’ dedi

2011 yılında Taksim Meydanı'nda düzenlenen 1 Mayıs kutlamaları

KAYNAK, GETTY IMAGES

Fotoğraf altı yazısı, 2011 yılında Taksim Meydanı’nda düzenlenen 1 Mayıs kutlamaları

İstanbul’da 1 Mayıs kutlamalarının bu yıl Taksim Meydanı’nda yapılmasıyla ilgili emek örgütleri ve yetkililer arasında anlaşma sağlanamadı.

Bazı sendika konfederasyonları, meslek örgütleri ve siyasi partiler 1 Mayıs kutlamalarının Taksim Meydanı’nda yapılmasını savunuyor.

İstanbul Valiliği ise Taksim’deki kitlesel kutlamalara izin vermezken hükümet yetkilileri de Taksim talebini eleştiriyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 1 Mayıs’ın propoganda aracına dönüştürüldüğünü savundu ve “Müsaade edilenler dışında bir alanda miting düzenleme ısrarının iyi niyetli olmadığı açıktır” dedi

Taksim Meydanı üzerinden yaşanan tartışmaları ve meydanın geçmişinde 1 Mayıs kutlamalarının nasıl bir yeri olduğunu inceledik.

Erdoğan

KAYNAK, GETTY IMAGES

Taksim’deki kutlamalara izin konusunda neler yaşandı?

Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK), Kamu Emekçileri Sendikaları Konfederasyonu (KESK), Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB), Türk Tabipleri Birliği (TTB) ve Türk Dişhekimleri Birliği (TDB) Nisan ayında yaptıkları açıklamalarla 1 Mayıs’ta İstanbul’daki kutlamalar için Taksim Meydanı’nı işaret etti.

Bu kapsamda bu kurumların temsilcileri ile İstanbul Valisi Davut Gül arasında görüşmeler de yapıldı.

Ancak Gül 23 Nisan’da, Taksim’de kitlesel kutlamalara izin verilmeyeceğini açıkladı ve kutlamaların farklı bir adreste yapılabileceğini belirtti.

İlerleyen günlerde ise Valilik tarafından belirlenen 40 kutlama noktasına sendikalar tarafından başvuru yapılmadığını belirtti.

Emek örgütleri bu süreçte Taksim taleplerini değiştirmezken Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Genel Başkanı Özgür Özel ise hükümete, Taksim’i kutlamalara açma çağrısı yaptı.

30 Nisan’da partisinin haftalık grup toplantısında konuşan Özel, Taksim Meydanı’nın 1 Mayıs’ta kapalı olmasının “o iktidarın başarılı olduğunu değil, aslında muktedir olamadığını, lüzumsuz bir tedirginlik içinde olduğunu ve güvenliği sağlayamayacağını peşinen itiraf ettiğini” gösterdiğini söyledi.

Sendikalarla birlikte çalışarak “kimsenin burnu kanamadan” meydandaki kutlamalara izin verilmesi talebinde bulunduklarını yineleyen Özel, telefonla görüştüğü İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya’nın “birtakım mahsurları, birtakım istihbaratları birtakım yasa dışı örgütlerin yapmış olduğu çağrıları gerekçelendirerek” buna izin verilmeyeceğini söylediğini aktardı.

İstanbul Barosu da İstanbul Valiliği’nin Taksim’de 1 Mayıs kutlamasını yasaklayarak “hem kanunu hem de Anayasa Mahkemesi kararını hiçe saydığını” açıkladı.

DİSK ve diğer emek örgütleri her yıl Kazancı Yokuşu'nda, 1977 1 Mayıs kutlamalarında yaşamını yitirenleri anıyor.

KAYNAK, TWITTER/@DISKINSESI

Fotoğraf altı yazısı, DİSK ve diğer emek örgütleri her yıl Kazancı Yokuşu’nda, 1977 1 Mayıs kutlamalarında yaşamını yitirenleri anıyor.

1977’de 34 kişi yaşamını yitirdi, 2013’te yasaklandı

DİSK, Türkiye’de 1 Mayıs’ların simgesinin Taksim meydanı olduğunu savunuyor.

Konfederasyonun Genel Başkanı Arzu Çerkezoğlu, yaptığı açıklamalarda, “işçilerin, emekçilerin mücadelesinin ve geleneğinin, emeğe saygının bir simgesi var, Taksim Meydanı” diyor.

Çerkezoğlu, 1 Mayıs 1977 kutlamalarında 34 kişinin yaşamını yitirdiği olayları hatırlatarak, “Taksim Meydanı 1977’den beri yüreğimizdeki yaradır; yeniden yasaklandığı 2013’ten beri en büyük hasretimizdir” ifadelerini kullanıyor.

DİSK Genel Başkanı, “12 Ekim 2023 tarihli Anayasa Mahkemesi (AYM) kararının da Taksim Meydanı’nın 1 Mayıs meydanı olduğunu hukuksal olarak belgelediğini” savunuyor.

AYM, 2014 ve 2015’te Taksim’deki kitlesel 1 Mayıs kutlamalarına izin verilmemesiyle ilgili yapılan başvurularla ilgili olarak 2023’te verdiği kararında, olaylarda toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiğine karar vermişti.

Mahkemenin değerlendirmesinde kısaca şu ifadeler yer almıştı:

“Sembolik bir değeri olan Taksim meydanı, 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü ile bağlantılı ele alındığında başvurucular, diğer sendikalar ve işçiler nezdinde öneme sahiptir.

“Bu nedenle işçi ve sendika kültürünü oluşturan yapı taşlarından biri olan Taksim meydanı, yalnızca 1 Mayıs günü orada bulunanların dayanışmasını değil aynı zamanda emekçilerin ortak hafızasının varlığını göstermektedir.”

AYM’nin kararında “kendisini o kültürün bir parçası olarak gören her kişinin 1 Mayıs günlerinde Taksim Meydanı’nın ifade ettiği anlamı doğrudan tecrübe etmek ve edindiği tecrübeyi kuşaklar boyunca aktarmak için orada bulunma hakkının olduğu” belirtilmişti.

2015'te Taksim'e çıkmak isteyen gruplara polis müdahale etmişti. AYM, 2014 ve 2015'teki yasaklamalarla ilgili yapılan başvuruda "hak ihlali" kararı verdi.

KAYNAK, GETTY IMAGES

Fotoğraf altı yazısı, 2015’te Taksim’e çıkmak isteyen gruplara polis müdahale etmişti. AYM, 2014 ve 2015’teki yasaklamalarla ilgili yapılan başvuruda “hak ihlali” kararı verdi.

Hükümet yetkilileri ne diyor?

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan son haftalarda yaptığı çeşitli açıklamalarda Taksim Meydanı’nda kitlesel kutlama taleplerini eleştirdi.

Işıkhan, “Görüştüğümüz sendikaların Taksim Meydanı ısrarı olmadı. Türkiye’nin tüm meydanları işçilere açık. Emekçilerimizin alın teri Taksim’e sığmayacak kadar değerlidir” dedi.

Bakan Işıkhan, Taksim’de kutlamaları savunan CHP’yi de eleştirdi.

CHP ise Işıkhan’ı “Gitmediğiniz konfederasyonlara kulak verin” sözleriyle eleştirdi.

İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya ise 29 Nisan’da yaptığı açıklamada, “Taksim Meydanı’nın Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu kapsamında belirlenen ve ilan edilen, yer ve güzergahlar arasında olmadığını” söyledi.

Yerlikaya, “Taksim Meydanı ve çevresinin toplantı ve gösteri yürüyüşü için uygun olmadığını” savundu.

Bunun gerekçesini ise “Araç ve yaya akışının çok yoğun olduğu bu bölge, güvenlik tedbirlerinin alınmasını zorlaştırdığı gibi kişi hak ve özgürlüklerinin korunmasında da ciddi riskler barındırmaktadır” sözleriyle aktardı.

“Taksim Meydanı’nda kutlama için başvuruda bulunanların kendilerine İstanbul Valiliği tarafından izin verilmemesine rağmen Taksim çağrılarına devam ettiğini” belirten Yerlikaya şunları ekledi: “Ayrıca görüyoruz ki terör örgütleri de son bir haftadır 54 ayrı sosyal medya hesabından ‘Taksim Meydanı’na gelin’ çağrısı yapıyorlar.”

İçişleri Bakanı, “Sosyal medyadan çağrı yapan terör örgütlerinin, 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü kutlamalarını bir eylem ve propaganda sahası haline getirmelerine asla ve asla müsaade etmeyeceğiz” diye konuştu.

İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, Taksim Meydanı'nın toplantı ve gösteri yürüyüşü için uygun olmadığını söyledi.

KAYNAK, GETTY IMAGES

Fotoğraf altı yazısı, İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, Taksim Meydanı’nın toplantı ve gösteri yürüyüşü için uygun olmadığını söyledi.

Taksim Meydanı çağrısı yapan kurumlar nasıl bir yürüyüş planlıyor?

Emek örgütleri ise bütün bu süreçte Taksim çağrılarını yineledi.

DİSK, Taksim Meydanı’na varmak üzere iki yürüyüş kolu oluşturulacağını açıkladı.

Buna göre bir yürüyüş kolu Saraçhane Meydanı’nda diğeri ise Beşiktaş Meydanı’nda olacak.

Saraçhane Meydanı’nda DİSK, TMMOB ve TDB’nin kortejleri yer alacak.

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) İstanbul İl Başkanı Özgür Çelik de sosyal medya hesabı X’ten yaptığı açıklamada Saraçhane’de toplanma çağrısı yaptı.

Yine Türkiye İşçi Partisi (TİP), Türkiye Komünist Partisi (TKP), Emek Partisi (EMEP), SOL Parti ve Türkiye Komünist Hareketi de (TKH) Saraçhane’de toplanacaklarını açıkladı.

Daha önce Beşiktaş’ta buluşma çağrısı yapan KESK ve DEM Parti İstanbul İl Örgütü ise bu çağrılarını Saraçhane olarak güncelledi.

İstanbul Valiliği ise toplu ulaşıma sabah erken saatlerden itibaren kısıtlamalar getirileceğini duyurdu.

Valilik, kısıtlama uygulamalarının kapsamıyla ilgili detaylı bir açıklama yayımladı.

TÜRK-İŞ ve HAK-İŞ ne yapacak?

Bu arada Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu (TÜRK-İŞ) ve Hak İşçi Sendikaları Konfederasyonu (HAK-İŞ) ise Taksim’de kutlama konusunda DİSK ile aynı görüşte değil.

1 Mayıs’ı her yıl kitlesel olarak farklı bir şehirde kutlayan TÜRK-İŞ, bu seneki kutlamaları Bursa’da yapacağını duyurdu.

Yine her yıl farklı bir adres seçen HAK-İŞ ise bu yılki programını Kocaeli’nde düzenleyecek.

1 Mayıs 1977'de yaşanan olaylarda 34 kişi yaşamını yitirdi.

KAYNAK, CUMHURIYET GAZETESI

Fotoğraf altı yazısı, 1 Mayıs 1977’de yaşanan olaylarda 34 kişi yaşamını yitirdi.

Geçmişte neler yaşandı?

Taksim Meydanı, 1 Mayıs kutlamaları açısından önemli bir tarihe sahip.

1976 yılında DİSK’in organizasyonuyla 1 Mayıs’ta, meydanda kitlesel bir kutlama gerçekleştirildi.

1977’de daha da geniş katılımlı bir kutlama yapıldı. Ancak kalabalığa açılan ateş sonucu oluşan kargaşada 34 kişi kişi hayatını kaybetti.

Olayın failleri bulunamadı. Bu olay kamuoyunda “kanlı 1 Mayıs” olarak da tanımlandı.

1978’de yine Taksim Meydanı’nda geniş katılımlı bir kutlama düzenlerken bir yıl sonra dönemin Sıkıyönetim Komutanlığı, İstanbul’da 1 Mayıs mitinglerine izin vermedi.

Sabah gazetesinin 2 Mayıs 2010'daki ana sayfası. Yetkililer; 2010, 2011 ve 2012'de 1 Mayıs'ın Taksim'de kutlanmasına izin vermişti.

KAYNAK, GETTY IMAGES

Fotoğraf altı yazısı, Sabah gazetesinin 2 Mayıs 2010’daki ana sayfası. Yetkililer; 2010, 2011 ve 2012’de 1 Mayıs’ın Taksim’de kutlanmasına izin vermişti.

Üç yıl coşkuyla kutlandı

1 Mayıs 1989’da Taksim Meydanı’na çıkmaya çalışan gruplara polis müdahale etti. Polis ile göstericiler arasında yer yer çatışmalar yaşandı. İşçi Mehmet Akif Dalcı, vücuduna isabet eden kurşunla yaşamını yitirdi.

DİSK, 1977 olaylarının 30. yıl dönümünü olan 2007’de, Taksim’de 1 Mayıs kutlamalarını yeniden gündeme taşıdı.

O yıl polis, meydana yürümek isteyenlere müdahale etti. Bir grup meydana girebildi.

2008’de farklı yönlerden Taksim’e çıkmak isteyen göstericilere polis müdahale etti. Yer yer çatışmalar yaşandı.

1 Mayıs’ın resmi bayram ilan edildiği 2009’da da yine müdahaleler yaşanırken belli büyüklükte bir grup meydana girebildi.

2010’da Taksim’deki kutlamalara izin çıktı. 2011 ve 2012’de de bu durum devam etti. Bu üç yılda da kutlamalar kalabalık ve coşkulu geçti, herhangi bir gerilim yaşanmadı.

2010 yılında Taksim Meydanı'nda düzenlenen 1 Mayıs kutlamaları

KAYNAK, GETTY IMAGES

Fotoğraf altı yazısı, 2010 yılında Taksim Meydanı’nda düzenlenen 1 Mayıs kutlamaları

2013’te meydandaki inşaat gerekçe gösterilerek kitlesel kutlamalara izin verilmedi. Bu tutum, günümüze kadar devam etti.

O yıl ve devam eden yıllarda polis, meydana yürümek isteyen gruplara müdahale etti.

İstanbul’da 2016’dan sonra 1 Mayıs kutlamalarının adresi Bakırköy ve Maltepe gibi yerler olsa da küçük grupların Taksim’e çıkma çabaları ve polis müdahaleleri devam etti.

AYM’nin, 2014 ve 2015’te Taksim’deki 1 Mayıs kutlamalarının yasaklanmasıyla ilgili 12 Ekim 2023’te verdiği hak ihlali kararı ise Taksim Meydanı’nda kutlamaların yeniden gündeme gelmesinde etkili oldu

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu